Πότε χορηγείται κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου και γιατί

Η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου είναι μια θεραπεία που συχνά προκαλεί απορίες στους ασθενείς, ιδιαίτερα όταν χορηγείται αμέσως μετά τη διάγνωση ή πριν από ένα χειρουργείο. Είναι φυσικό να αναρωτιέστε αν η ανάγκη για κορτιζόνη σημαίνει ότι ο όγκος είναι πιο σοβαρός, αν το φάρμακο μειώνει τον ίδιο τον όγκο ή αν θα χρειαστεί να το λαμβάνετε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην πραγματικότητα, η κορτιζόνη χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση του οιδήματος που μπορεί να δημιουργηθεί γύρω από έναν όγκο και όχι ως θεραπεία που εξαφανίζει τη βλάβη. Για αυτό η ανάγκη χορήγησής της εξαρτάται περισσότερο από την κλινική εικόνα και το οίδημα παρά από το αν ένας όγκος χαρακτηρίζεται καλοήθης ή κακοήθης.

Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε συνήθως τον όρο «κορτιζόνη», ενώ στη θεραπεία ασθενών με όγκο εγκεφάλου χρησιμοποιούνται κορτικοστεροειδή, με τη δεξαμεθαζόνη να αποτελεί μία από τις συχνότερες επιλογές, αναφέρει η συντακτική ομάδα του Targeted. Η θεραπεία μπορεί να χορηγηθεί πριν από μια επέμβαση, μετά από χειρουργείο ή σε άλλη φάση της παρακολούθησης, εφόσον υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη. Δεν χρειάζεται όμως κάθε ασθενής κορτιζόνη και δεν υπάρχει μία δόση που να είναι σωστή για όλους. Η διάρκεια και η ποσότητα καθορίζονται εξατομικευμένα ανάλογα με τα συμπτώματα, την έκταση του οιδήματος και το συνολικό θεραπευτικό πλάνο.

Τι κάνει η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου;

Για να κατανοήσετε γιατί χρησιμοποιείται η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου, χρειάζεται πρώτα να γνωρίζετε τι είναι το περινεοπλασματικό οίδημα. Ορισμένοι όγκοι μπορούν να προκαλέσουν μεταβολές στα μικρά αιμοφόρα αγγεία γύρω τους, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται υγρό στον γειτονικό εγκεφαλικό ιστό. Επειδή ο εγκέφαλος βρίσκεται μέσα στο άκαμπτο κρανίο, το επιπλέον αυτό υγρό μπορεί να αυξήσει την πίεση στις γύρω δομές. Ανάλογα με το σημείο και την έκταση του οιδήματος, μπορεί να εμφανιστούν πονοκέφαλος, ναυτία, υπνηλία, αδυναμία ή άλλες νευρολογικές μεταβολές.

Τα κορτικοστεροειδή βοηθούν στη μείωση αυτού του αγγειογενούς οιδήματος και έτσι μπορούν να περιορίσουν την πίεση που ασκείται στον εγκέφαλο. Σε ορισμένους ασθενείς η βελτίωση των συμπτωμάτων μπορεί να γίνει αισθητή σχετικά γρήγορα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο όγκος έχει εξαφανιστεί ή ότι έχει αντιμετωπιστεί η αιτία που τον δημιούργησε. Η κορτιζόνη δρα κυρίως πάνω στο οίδημα και χρησιμοποιείται ως μέρος ενός ευρύτερου θεραπευτικού σχεδίου.

Κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου πριν από το χειρουργείο

Πριν από μια νευροχειρουργική επέμβαση, η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου μπορεί να χορηγηθεί όταν το οίδημα προκαλεί νευρολογικά συμπτώματα ή σημαντική πίεση στον εγκέφαλο. Η μείωση του οιδήματος μπορεί να βοηθήσει στη σταθεροποίηση της κατάστασής σας και να αποτελέσει σημαντικό μέρος της προετοιμασίας για το χειρουργείο. Η απόφαση δεν λαμβάνεται αυτόματα επειδή υπάρχει όγκος, αλλά βασίζεται στη μαγνητική τομογραφία, στη νευρολογική εικόνα και στα συμπτώματα. 

Αν θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα πότε προτείνεται εγχείρηση όγκου στο κεφάλι, μπορείτε να ενημερωθείτε αναλυτικότερα στο άρθρο που υπογράφει ο Νευροχειρουργός Εγκεφάλου Δρ. Κωνσταντίνος Γούσιας: Εγχείρηση όγκου στο κεφάλι: Ενδείξεις & σύγχρονες τεχνικές.

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η ανάγκη για κορτικοστεροειδή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν ένας όγκος είναι κακοήθης. Ένας καλοήθης όγκος εγκεφάλου μπορεί επίσης να προκαλεί σημαντικό οίδημα, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε ευαίσθητη ανατομική θέση ή πιέζει σημαντικές δομές. Αντίθετα, ένας άλλος όγκος μπορεί να μην προκαλεί ουσιαστικό οίδημα και επομένως να μην απαιτεί κορτιζόνη εκείνη τη στιγμή. 

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε γιατί ακόμη και ένας καλοήθης όγκος εγκεφάλου απαιτεί προσοχή.

Πότε χορηγείται κορτιζόνη μετά από χειρουργείο όγκου εγκεφάλου;

Μετά την αφαίρεση ενός όγκου μπορεί να υπάρχει μετεγχειρητικό οίδημα, ενώ είναι πιθανό να παραμένει για ένα διάστημα και μέρος του οιδήματος που υπήρχε ήδη πριν από την επέμβαση. Σε αυτές τις περιπτώσεις η κορτιζόνη μπορεί να συνεχιστεί προσωρινά μετά το χειρουργείο. Η δοσολογία επανεκτιμάται ανάλογα με τα συμπτώματα, τη νευρολογική κατάσταση και την πορεία της ανάρρωσης. Στόχος είναι συνήθως να χρησιμοποιείται η μικρότερη αποτελεσματική δόση για όσο χρονικό διάστημα είναι πραγματικά απαραίτητο.

Η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, ακόμη και όταν δεν έχει προηγηθεί πρόσφατο χειρουργείο. Αν παρουσιαστεί νέο οίδημα ή επιδείνωση των νευρολογικών συμπτωμάτων, ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται προσωρινή φαρμακευτική αντιμετώπιση. Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει συμπτωματικό οίδημα, η κορτιζόνη δεν χορηγείται προληπτικά μόνο και μόνο επειδή υπάρχει ένας όγκος. Κάθε θεραπεία πρέπει να έχει σαφή κλινικό στόχο.

Κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου και πιθανές παρενέργειες

Παρότι η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη στη μείωση του οιδήματος, δεν είναι ένα φάρμακο χωρίς πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες. Ο κίνδυνος αυξάνεται συνήθως όσο μεγαλύτερη είναι η δόση και όσο περισσότερο διαρκεί η θεραπεία. Μπορεί να εμφανιστούν αύξηση της όρεξης, διαταραχές στον ύπνο, αύξηση του σακχάρου, μεταβολές στη διάθεση, μυϊκή αδυναμία ή μεγαλύτερη ευαισθησία σε λοιμώξεις. Σε μακροχρόνια χρήση μπορούν να εμφανιστούν και επιπλέον προβλήματα που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.

Για αυτό η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου δεν πρέπει να αυξάνεται, να μειώνεται ή να διακόπτεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Ο στόχος του γιατρού είναι να επιτύχει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από τη μείωση του οιδήματος με τη μικρότερη δυνατή έκθεση στο φάρμακο. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να χρειάζεται υψηλότερη δόση για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ σε άλλους αρκεί μια χαμηλότερη δόση. Το θεραπευτικό σχήμα δεν πρέπει επομένως να συγκρίνεται με εκείνο άλλου ασθενούς.

Γιατί η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου μειώνεται σταδιακά;

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα των ασθενών αφορά το γιατί η θεραπεία με κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου δεν σταματά πάντοτε αμέσως μόλις βελτιωθούν τα συμπτώματα. Μετά από θεραπεία που έχει διαρκέσει για συγκεκριμένο διάστημα, ο οργανισμός μπορεί να έχει προσαρμοστεί στην εξωτερική χορήγηση κορτικοστεροειδών. Μια απότομη διακοπή ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα, ενώ μπορεί επίσης να οδηγήσει σε επανεμφάνιση των συμπτωμάτων εάν το εγκεφαλικό οίδημα δεν έχει υποχωρήσει επαρκώς. Για αυτό η μείωση της δόσης γίνεται συχνά σταδιακά και σύμφωνα με τις οδηγίες της ιατρικής ομάδας.

Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα μείωσης που να εφαρμόζεται σε όλους. Ο γιατρός λαμβάνει υπόψη το πόσο καιρό λαμβάνετε το φάρμακο, την αρχική δόση, τα συμπτώματά σας και το αν έχει προηγηθεί χειρουργείο. Ακόμη και αν αισθάνεστε πολύ καλύτερα, δεν είναι σωστό να αποφασίσετε μόνοι σας ότι η θεραπεία δεν χρειάζεται πλέον. Η σταδιακή προσαρμογή αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ασφαλούς χρήσης της κορτιζόνης.

Γιατί η απόφαση να χορηγηθεί κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου είναι εξατομικευμένη;

Η διάγνωση ενός όγκου δεν σημαίνει ότι πρέπει αυτομάτως να ξεκινήσει θεραπεία με κορτικοστεροειδή. Η κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου χορηγείται όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη αντιμετώπισης του οιδήματος και των συμπτωμάτων που αυτό προκαλεί. Ο γιατρός αξιολογεί την απεικόνιση, την έκταση του οιδήματος, τη νευρολογική εικόνα και το υπόλοιπο θεραπευτικό σχέδιο. Έτσι, δύο ασθενείς με όγκους παρόμοιου μεγέθους μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Αυτός είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να συγκρίνετε τη δική σας αγωγή με κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου με εκείνη άλλου ασθενούς. Η θέση του όγκου, η βιολογία του, το οίδημα, η ηλικία, οι συνοδές παθήσεις και η ανταπόκριση στο φάρμακο αλλάζουν σημαντικά τη θεραπευτική απόφαση. Η σύγχρονη προσέγγιση δίνει έμφαση στη μικρότερη αποτελεσματική δόση και στην αποφυγή άσκοπης παρατεταμένης θεραπείας. Η κορτιζόνη είναι επομένως ένα σημαντικό εργαλείο όταν υπάρχει σωστή ένδειξη, όχι μια αυτόματη θεραπεία για κάθε όγκο εγκεφάλου.

Δρ. Κωνσταντίνος Γούσιας, ο κορυφαίος νευροχειρουργός εγκεφάλου για σύνθετα περιστατικά

Για ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με όγκο εγκεφάλου και χρειάζονται σαφή καθοδήγηση σχετικά με το οίδημα, τη χρήση κορτικοστεροειδών και το συνολικό θεραπευτικό πλάνο, ο Νευροχειρουργός Εγκεφάλου Δρ. Κωνσταντίνος Γούσιας προσφέρει εξειδικευμένη αξιολόγηση βασισμένη σε διεθνή εμπειρία και αυστηρά επιστημονικά κριτήρια. Είναι Διευθυντής της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών και Καθηγητής Κλινικής Νευροχειρουργικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ενώ έχει πραγματοποιήσει περισσότερα από 4.000 χειρουργεία και έχει υπάρξει υπεύθυνος για θεραπευτικές αποφάσεις περισσότερων από 10.000 ασθενών σε μεγάλα ακαδημαϊκά κέντρα της Γερμανίας. Η κλινική του είναι η μοναδική ελληνική νευροχειρουργική κλινική αναγνωρισμένη ως ινστιτούτο της EORTC. 

Όταν αναζητάτε ποιος αναγνωρίζεται ως ο καλύτερος νευροχειρουργός εγκεφάλου, έχει μεγαλύτερη σημασία να εξετάζετε την πραγματική εμπειρία του γιατρού στη χειρουργική και στη συνολική αντιμετώπιση όγκων του εγκεφάλου. Αντίστοιχα, οι καλύτεροι νευροχειρουργοί εγκεφάλου πρέπει να μπορούν να αξιολογούν όχι μόνο τη μαγνητική τομογραφία αλλά και τα συμπτώματα, το οίδημα και τη συνολική κλινική εικόνα. Στην περίπτωση της κορτιζόνης αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καθοριστεί αν υπάρχει πραγματική ένδειξη, ποια δόση είναι κατάλληλη και πότε μπορεί να ξεκινήσει η ασφαλής μείωσή της. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση με κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου εντάσσεται έτσι σε ένα ολοκληρωμένο και εξατομικευμένο νευροχειρουργικό πλάνο.

Ενημερωθείτε σχετικά με το ποιοι θεωρούνται οι καλύτεροι νευροχειρουργοί εγκεφάλου στη λίστα του Iatromedia: Οι Καλύτεροι Νευροχειρουργοί Εγκεφάλου στην Ελλάδα – Top 5.

Πότε να ζητήσετε ιατρική γνώμη

Εάν έχετε διαγνωστεί με όγκο εγκεφάλου και εμφανίζετε νέο ή επιδεινούμενο πονοκέφαλο, υπνηλία, αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, διαταραχές όρασης ή άλλη σημαντική νευρολογική μεταβολή, χρειάζεται να ενημερώσετε την ιατρική ομάδα που σας παρακολουθεί. Το ίδιο ισχύει αν λαμβάνετε ήδη κορτιζόνη σε όγκο εγκεφάλου και παρουσιάσετε έντονες ανεπιθύμητες ενέργειες ή αν τα συμπτώματα επιστρέψουν κατά τη μείωση της δόσης. Αν αναζητάτε ποιος είναι ο καλύτερος νευροχειρουργός εγκεφάλου για ένα σύνθετο περιστατικό, η ειδική εμπειρία στη νευροογκολογία αποτελεί ουσιαστικό κριτήριο. Η σωστή αξιολόγηση μπορεί να ξεκαθαρίσει αν τα προβλήματα σχετίζονται με το οίδημα, με τον ίδιο τον όγκο ή με κάποιον διαφορετικό παράγοντα.

Παράλληλα, όταν αναζητάτε ποιοι θεωρούνται οι καλύτεροι νευροχειρουργοί εγκεφάλου, έχει σημασία να αναζητάτε γιατρούς που μπορούν να εντάξουν τη φαρμακευτική αντιμετώπιση σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο παρακολούθησης ή θεραπείας. Η κορτιζόνη μπορεί να μειώνει αποτελεσματικά το οίδημα, αλλά δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα ο όγκος. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε γιατί λαμβάνετε το φάρμακο, πόσο αναμένεται να διαρκέσει η θεραπεία και ποιο είναι το επόμενο βήμα. Η σαφής ενημέρωση σας βοηθά να συμμετέχετε περισσότερο στις αποφάσεις για την υγεία σας. σ