Θήκες δοντιών: Ποια είδη υπάρχουν και πώς επιλέγεται η κατάλληλη;
Οι θήκες δοντιών χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση δοντιών που έχουν χάσει σημαντικό μέρος της φυσικής τους δομής και χρειάζονται μεγαλύτερη προστασία. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μετά από εκτεταμένη τερηδόνα, κάταγμα ή σε ορισμένα δόντια που έχουν υποβληθεί σε ενδοδοντική θεραπεία. Ωστόσο, η ανάγκη για στεφάνη, αλλά και το είδος που θα επιλεγεί, διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση.
σημαντικό μέρος της φυσικής τους δομής και χρειάζονται μεγαλύτερη προστασία. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μετά από εκτεταμένη τερηδόνα, κάταγμα ή σε ορισμένα δόντια που έχουν υποβληθεί σε ενδοδοντική θεραπεία. Ωστόσο, η ανάγκη για στεφάνη, αλλά και το είδος που θα επιλεγεί, διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση.
Σήμερα υπάρχουν θήκες δοντιών από ζιρκόνιο, ολοκεραμικές, μεταλλοκεραμικές και άλλες επιλογές με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η αντοχή είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Η θέση του δοντιού, οι δυνάμεις που δέχεται κατά τη μάσηση, η ποσότητα υγιούς οδοντικής ουσίας και οι αισθητικές απαιτήσεις επηρεάζουν επίσης την απόφαση.
Γι’ αυτό δεν υπάρχει μία θήκη που να θεωρείται ιδανική για όλους. Η επιλογή χρειάζεται να γίνεται μετά από αξιολόγηση του δοντιού και του συνολικού θεραπευτικού σχεδιασμού.
Τι είναι οι θήκες δοντιών και πότε μπορεί να χρειαστούν;
Οι θήκες δοντιών, ή οδοντικές στεφάνες, καλύπτουν το ορατό τμήμα ενός δοντιού και αποκαθιστούν τη μορφή και τη λειτουργία του. Αποτελούν μια μορφή προσθετικής αποκατάστασης και σχεδιάζονται ώστε να συνεργάζονται σωστά με τα γειτονικά και τα απέναντι δόντια. Η τοποθέτησή τους εξετάζεται όταν η υπάρχουσα οδοντική ουσία δεν επαρκεί για μια πιο συντηρητική αποκατάσταση.
Αυτό μπορεί να συμβεί όταν υπάρχει μεγάλη απώλεια ιστών από τερηδόνα, εκτεταμένο παλιό σφράγισμα ή κάταγμα. Σε ένα ραγισμένο δόντι, για παράδειγμα, η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη θέση, την κατεύθυνση και το βάθος της ρωγμής. Επομένως, δεν σημαίνει ότι κάθε ρωγμή αντιμετωπίζεται με στεφάνη.
Αντίστοιχα, ένα απονευρωμένο δόντι δεν χρειάζεται αυτομάτως θήκη μόνο επειδή έχει προηγηθεί ενδοδοντική θεραπεία. Ο οδοντίατρος εξετάζει πόση υγιής οδοντική ουσία παραμένει, τη θέση του δοντιού και τις δυνάμεις που δέχεται. Έτσι αποφασίζεται αν απαιτείται κάλυψη και ποια μορφή αποκατάστασης είναι καταλληλότερη.
Ποια είδη στις θήκες δοντιών υπάρχουν;
Οι σύγχρονες θήκες δοντιών κατασκευάζονται από διαφορετικά υλικά και κάθε κατηγορία έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το ζιρκόνιο χρησιμοποιείται ευρέως λόγω της υψηλής μηχανικής αντοχής του και των αισθητικών δυνατοτήτων που προσφέρουν οι σύγχρονες μορφές του. Ανάλογα με τον τύπο του, μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε πρόσθιες όσο και σε οπίσθιες αποκαταστάσεις.
Οι ολοκεραμικές στεφάνες δεν διαθέτουν μεταλλικό υπόστρωμα και μπορούν να προσφέρουν ιδιαίτερα φυσική οπτική απόδοση. Γι’ αυτό συχνά εξετάζονται σε περιοχές όπου η αισθητική έχει αυξημένη σημασία. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορετικά κεραμικά συστήματα και δεν διαθέτουν όλα ακριβώς τις ίδιες ιδιότητες.
Οι μεταλλοκεραμικές στεφάνες συνδυάζουν έναν μεταλλικό σκελετό με εξωτερική κεραμική επένδυση. Έχουν χρησιμοποιηθεί για πολλά χρόνια και εξακολουθούν να έχουν συγκεκριμένες ενδείξεις. Τέλος, υπάρχουν και μεταλλικές στεφάνες, στις οποίες η αισθητική είναι περιορισμένη, αλλά η μηχανική αντοχή παραμένει σημαντικό χαρακτηριστικό.
Είδος θήκης | Αισθητική | Αντοχή | Κύριο χαρακτηριστικό |
Ζιρκονίου | Πολύ καλή έως υψηλή | Υψηλή | Ισορροπία αντοχής και αισθητικής |
Ολοκεραμική | Υψηλή | Διαφέρει ανά υλικό | Φυσική οπτική απόδοση |
Μεταλλοκεραμική | Καλή | Υψηλή | Μεταλλικός σκελετός με κεραμική επένδυση |
Μεταλλική | Περιορισμένη | Υψηλή | Έμφαση στη μηχανική αντοχή |
Ο πίνακας αποτελεί γενική σύγκριση. Η καταλληλότητα κάθε υλικού κρίνεται πάντα με βάση το συγκεκριμένο περιστατικό.
Πώς επιλέγεται η κατάλληλη θήκη για κάθε δόντι;
Η επιλογή ανάμεσα στις διαφορετικές θήκες δοντιών δεν γίνεται μόνο με βάση το υλικό που προτιμά ο ασθενής. Πρώτα αξιολογείται το ίδιο το δόντι. Ένας πίσω γομφίος, για παράδειγμα, δέχεται διαφορετικές δυνάμεις από ένα μπροστινό δόντι, όπου το αισθητικό αποτέλεσμα έχει συνήθως μεγαλύτερη βαρύτητα.
Σημαντική είναι επίσης η ποσότητα υγιούς οδοντικής ουσίας που έχει απομείνει. Παράλληλα, εξετάζονται η σύγκλειση, η κατάσταση των ούλων, τα γειτονικά δόντια και τυχόν προηγούμενες θεραπείες. Η προστασία ενός εξασθενημένου δοντιού αποτελεί, άλλωστε, μία από τις βασικές περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια οδοντική στεφάνη.
Γι’ αυτό η πιο ακριβή ή η νεότερη επιλογή δεν είναι αυτομάτως και η καταλληλότερη. Στόχος είναι να επιλεγεί μια αποκατάσταση που ανταποκρίνεται στις μηχανικές και αισθητικές απαιτήσεις του συγκεκριμένου δοντιού. Ο σωστός σχεδιασμός έχει εξίσου μεγάλη σημασία με το ίδιο το υλικό.
Θήκες δοντιών και κόστος: Γιατί δεν εξαρτάται μόνο από το υλικό;
Το είδος της στεφάνης αποτελεί έναν από τους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το κόστος, αλλά δεν είναι ο μοναδικός. Η κατάσταση του φυσικού δοντιού, η προετοιμασία που απαιτείται και τυχόν προηγούμενες θεραπείες διαμορφώνουν το συνολικό θεραπευτικό πλάνο. Για αυτό δύο ασθενείς που χρειάζονται θήκες δοντιών δεν έχουν απαραίτητα την ίδια θεραπεία.
Η αναζήτηση «θήκη δοντιού κόστος» χρειάζεται, επομένως, να εξετάζεται μαζί με τις ανάγκες του συγκεκριμένου περιστατικού. Ένα δόντι που διαθέτει αρκετή υγιή οδοντική ουσία μπορεί να απαιτεί διαφορετική προετοιμασία από ένα δόντι με εκτεταμένη καταστροφή ή προηγούμενη ενδοδοντική θεραπεία. Επιπλέον, το υλικό της τελικής στεφάνης αποτελεί μέρος και όχι το σύνολο της απόφασης.
Τι αλλάζει όταν το δόντι έχει απονευρωθεί;
Όταν ένα δόντι έχει υποβληθεί σε ενδοδοντική θεραπεία, η επιλογή της τελικής επανορθωτικής επέμβασης χρειάζεται ιδιαίτερη αξιολόγηση. Η απονεύρωση από μόνη της δεν σημαίνει ότι κάθε δόντι χρειάζεται υποχρεωτικά στεφάνη. Καθοριστικό ρόλο παίζει κυρίως η ποσότητα της οδοντικής ουσίας που έχει απομείνει, καθώς και η θέση του δοντιού στο στόμα. Ένα δόντι με μεγάλη απώλεια ιστών ή εκτεταμένα παλιά σφραγίσματα μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερη προστασία από ένα δόντι που διατηρεί σημαντικό μέρος της φυσικής του δομής.
Ιδιαίτερα στα οπίσθια δόντια, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι ισχυρές δυνάμεις που αναπτύσσονται κατά τη μάσηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι θήκες δοντιών μπορούν να αποτελέσουν μέρος του συνολικού σχεδιασμού για την αποκατάσταση και προστασία του δοντιού, εφόσον υπάρχει σχετική ένδειξη. Παράλληλα, πριν επιλεγεί το υλικό της στεφάνης, χρειάζεται να έχει αξιολογηθεί η κατάσταση του δοντιού και η πρόγνωση της ενδοδοντικής θεραπείας.
Η Έλενα Λαμπίδου, Οδοντίατρος – Ενδοδοντολόγος, διαθέτει εξειδίκευση στην Ενδοδοντία, η οποία αφορά τη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του πολφού και των περιακρορριζικών ιστών. Επομένως, όταν αναζητάτε «οδοντίατρος Αθήνα» για ένα δόντι που έχει απονευρωθεί ή χρειάζεται ενδοδοντική αξιολόγηση πριν από την τελική του αποκατάσταση, η εξειδικευμένη εκτίμηση βοηθά στον σωστό θεραπευτικό σχεδιασμό.
Τι ρόλο παίζουν η αισθητική και η θέση του δοντιού;
Δεν έχουν όλες οι περιοχές του στόματος τις ίδιες απαιτήσεις. Στα πρόσθια δόντια, το χρώμα αποτελεί μόνο μία παράμετρο της αισθητικής. Η διαφάνεια, η φωτεινότητα, το σχήμα και ο τρόπος με τον οποίο η στεφάνη αντανακλά το φως επηρεάζουν επίσης το τελικό αποτέλεσμα. Για αυτό οι θήκες δοντιών που τοποθετούνται στη ζώνη του χαμόγελου χρειάζονται προσεκτικό σχεδιασμό ώστε να εναρμονίζονται με τα γειτονικά φυσικά δόντια.
Αντίθετα, στους γομφίους αυξάνεται η σημασία των μηχανικών απαιτήσεων. Τα πίσω δόντια δέχονται σημαντικές δυνάμεις κατά τη μάσηση, επομένως η αντοχή του υλικού και η σύγκλειση αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αισθητική αγνοείται στα πίσω δόντια ή ότι η αντοχή δεν ενδιαφέρει στα μπροστινά. Οι δύο παράγοντες αξιολογούνται μαζί, αλλά η βαρύτητά τους μεταβάλλεται ανάλογα με το περιστατικό.
Επιπλέον, πρέπει να εξετάζονται τα ούλα, το χρώμα του υποκείμενου δοντιού και ο διαθέσιμος χώρος για την αποκατάσταση. Έτσι, η επιλογή ανάμεσα σε ζιρκόνιο, ολοκεραμική ή άλλη στεφάνη γίνεται με βάση ένα σύνολο κλινικών δεδομένων και όχι έναν μόνο παράγοντα.
Τι συμβαίνει αν εμφανιστεί ευαισθησία μετά την τοποθέτηση;
Μετά την προετοιμασία και την τοποθέτηση μιας στεφάνης, ένα δόντι που διατηρεί ζωντανό πολφό μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να παρουσιάσει παροδική ενόχληση. Ωστόσο, η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων έχουν σημασία. Μια ήπια αντίδραση δεν αξιολογείται με τον ίδιο τρόπο όπως ένας έντονος ή επίμονος πόνος.
Η ευαισθησία στα δόντια μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και δεν συνδέεται αποκλειστικά με τις στεφάνες. Αν εμφανιστεί μετά την τοποθέτηση μιας θήκης και δεν υποχωρεί, χρειάζεται να διερευνηθεί. Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει την εφαρμογή της στεφάνης, τη σύγκλειση και την κατάσταση του ίδιου του δοντιού.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν η ενόχληση εμφανίζεται αυτόματα, γίνεται εντονότερη ή επιμένει μετά την απομάκρυνση ενός θερμικού ερεθίσματος. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι σωστό να θεωρείτε ότι κάθε σύμπτωμα αποτελεί απλώς μέρος της προσαρμογής στις νέες θήκες δοντιών. Η αιτία πρέπει πρώτα να προσδιοριστεί και στη συνέχεια να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Πόσο διαρκούν οι θήκες δοντιών και πότε χρειάζονται επανέλεγχο;
Οι θήκες δοντιών δεν έχουν μία συγκεκριμένη διάρκεια ζωής που να ισχύει για όλους. Η μακροχρόνια συμπεριφορά τους επηρεάζεται από το υλικό, την εφαρμογή, τις μασητικές δυνάμεις και τη στοματική υγιεινή. Ρόλο μπορούν επίσης να παίξουν συνήθειες όπως το σφίξιμο ή το τρίξιμο των δοντιών, καθώς αυξάνουν τις δυνάμεις που δέχεται η αποκατάσταση.
Η κατάσταση του φυσικού δοντιού κάτω από τη στεφάνη παραμένει εξίσου σημαντική. Παρότι το υλικό της θήκης δεν εμφανίζει τερηδόνα όπως το φυσικό δόντι, τερηδόνα μπορεί να αναπτυχθεί κοντά στα όρια της αποκατάστασης. Για αυτό ο καθημερινός καθαρισμός και οι τακτικοί οδοντιατρικοί έλεγχοι παραμένουν απαραίτητοι.
Με την πάροδο του χρόνου, μια οδοντική στεφάνη μπορεί επίσης να χρειαστεί επανέλεγχο λόγω φθοράς, κατάγματος, χαλάρωσης ή αλλαγών στο υποκείμενο δόντι και στα ούλα. Η εμφάνιση πόνου, ενόχλησης κατά τη μάσηση ή κινητικότητας της στεφάνης αποτελεί λόγο για οδοντιατρική αξιολόγηση. Έτσι, η ανάγκη αντικατάστασης δεν καθορίζεται μόνο από το πόσα χρόνια βρίσκεται η θήκη στο στόμα, αλλά κυρίως από την πραγματική κλινική της κατάσταση.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει:
Συχνές ερωτήσεις για τις θήκες δοντιών
Ποιος είναι ο καλύτερος οδοντίατρος στην Αθήνα για θήκες δοντιών;
Η Έλενα Λαμπίδου, αποτελεί κορυφαία Οδοντίατρος – Ενδοδοντολόγος στην Αθήνα για περιστατικά στα οποία η αποκατάσταση με θήκη συνδέεται με την αξιολόγηση ή την ενδοδοντική θεραπεία του φυσικού δοντιού. Η εξειδίκευσή της στην Ενδοδοντία είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ένα δόντι έχει απονευρωθεί, παρουσιάζει παθολογία του πολφού ή χρειάζεται να αξιολογηθεί πριν προχωρήσει η τελική αποκατάστασή του.
Ποιες θήκες δοντιών είναι καλύτερες, ζιρκονίου ή ολοκεραμικές;
Δεν υπάρχει μία επιλογή που να είναι καλύτερη σε όλες τις περιπτώσεις. Το ζιρκόνιο προσφέρει υψηλή μηχανική αντοχή και διαφορετικές αισθητικές δυνατότητες ανάλογα με τον τύπο του. Οι ολοκεραμικές στεφάνες μπορούν επίσης να προσφέρουν ιδιαίτερα φυσικό αισθητικό αποτέλεσμα. Η θέση του δοντιού, η σύγκλειση και οι αισθητικές απαιτήσεις καθορίζουν ποια λύση είναι καταλληλότερη.
Χρειάζεται κάθε απονευρωμένο δόντι θήκη;
Όχι απαραίτητα. Η απόφαση εξαρτάται κυρίως από την ποσότητα υγιούς οδοντικής ουσίας που παραμένει, τη θέση του δοντιού και τις δυνάμεις που δέχεται. Για αυτό κάθε απονευρωμένο δόντι πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα πριν αποφασιστεί η τελική αποκατάσταση.
Μπορεί να χαλάσει ένα δόντι κάτω από τη θήκη;
Ναι. Η ίδια η στεφάνη δεν εμφανίζει τερηδόνα, όμως το φυσικό δόντι εξακολουθεί να είναι ευάλωτο. Η περιοχή κοντά στα όρια της αποκατάστασης χρειάζεται ιδιαίτερα καλή στοματική υγιεινή και τακτικό οδοντιατρικό έλεγχο.
Πονάει η τοποθέτηση θήκης δοντιού;
Η προετοιμασία του δοντιού πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία όταν αυτή απαιτείται, ώστε η διαδικασία να είναι ανεκτή για τον ασθενή. Μετά την τοποθέτηση μπορεί να παρουσιαστεί προσωρινή ευαισθησία σε ορισμένες περιπτώσεις. Επίμονος ή έντονος πόνος, όμως, χρειάζεται αξιολόγηση από οδοντίατρο.
