Γιατί η ειλικρίνεια δεν επιβραβεύεται πάντα
Στο Targeted.gr ασχολούμαστε συστηματικά με ζητήματα επαγγελματικής κουλτούρας, ηγεσίας και ουσιαστικής εξέλιξης στον εργασιακό χώρο. Ένα από τα πιο συχνά επαναλαμβανόμενα —και ταυτόχρονα πιο παρεξηγημένα— θέματα είναι η ειλικρίνεια.
Στον επαγγελματικό λόγο, η ειλικρίνεια παρουσιάζεται συχνά ως αυτονόητη αρετή.
Λέμε ότι τη θέλουμε. Τη ζητάμε. Τη συμπεριλαμβάνουμε σε αξίες, παρουσιάσεις και εταιρικές διακηρύξεις.
Στην πράξη όμως, η ειλικρίνεια δεν επιβραβεύεται πάντα.
Και σε αρκετές περιπτώσεις, τιμωρείται έμμεσα.
Όχι επειδή είναι λάθος.
Αλλά επειδή αποκαλύπτει πράγματα που πολλοί οργανισμοί δεν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν.
Η ειλικρίνεια δημιουργεί τριβή
Η ειλικρίνεια έχει ένα βασικό χαρακτηριστικό:
διαταράσσει την ομαλότητα.
Φέρνει στην επιφάνεια:
• λάθος αποφάσεις
• αδύναμες στρατηγικές
• ασυνέπειες
• ευθύνες που αποφεύγονται
Σε περιβάλλοντα που λειτουργούν με βάση τη σταθερότητα της εικόνας και όχι τη βελτίωση της ουσίας, αυτή η τριβή δεν θεωρείται χρήσιμη. Θεωρείται απειλή.
Όχι επειδή δεν είναι αληθινή.
Αλλά επειδή είναι άβολη.
Πολλοί οργανισμοί θέλουν ειλικρίνεια — υπό όρους
Η πιο συνηθισμένη μορφή «αποδεκτής ειλικρίνειας» είναι εκείνη που:
• είναι ήπια
• δεν αμφισβητεί κατευθύνσεις
• δεν προκαλεί σύγκρουση
• δεν θίγει πρόσωπα ή αποφάσεις
Δείτε επίσης: Η διαφορά ανάμεσα στο να έχεις ευθύνη και να έχεις επιρροή στην εργασία
Με άλλα λόγια, μια ειλικρίνεια που δεν αλλάζει τίποτα ουσιαστικό.
Όταν η ειλικρίνεια περιορίζεται σε αυτό το πλαίσιο, παύει να λειτουργεί ως εργαλείο βελτίωσης. Μετατρέπεται σε επικοινωνιακή χειρονομία.
Όταν η ειλικρίνεια εκλαμβάνεται ως αρνητικότητα
Ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα στον επαγγελματικό χώρο είναι η ταύτιση της ειλικρίνειας με:
• γκρίνια
• απαισιοδοξία
• έλλειψη ομαδικότητας
• «δύσκολο χαρακτήρα»
Έτσι, άνθρωποι που εντοπίζουν προβλήματα πριν εξελιχθούν σε κρίσεις, αντί να αξιοποιούνται, συχνά στιγματίζονται.
Δεν απορρίπτεται απαραίτητα το περιεχόμενο.
Απορρίπτεται ο φορέας.
Η ειλικρίνεια απαιτεί ωριμότητα από τον αποδέκτη
Το αν η ειλικρίνεια επιβραβεύεται δεν εξαρτάται μόνο από αυτόν που μιλά.
Εξαρτάται —κυρίως— από αυτόν που ακούει.
Απαιτεί:
• αυτοπεποίθηση
• ασφάλεια ρόλου
• διάθεση ανάληψης ευθύνης
• ικανότητα διάκρισης ανάμεσα στο «με κρίνουν» και στο «βελτιωνόμαστε»
Όπου αυτά απουσιάζουν, η ειλικρίνεια γίνεται απειλή για την υπάρχουσα ισορροπία εξουσίας.
Γιατί οι «ήσυχοι» συχνά εξελίσσονται πιο εύκολα
Σε πολλούς οργανισμούς, επιβραβεύεται περισσότερο η προσαρμογή παρά η αλήθεια.
Άνθρωποι που:
• αποφεύγουν να θίξουν δύσκολα θέματα
• συμφωνούν δημόσια και διαφωνούν ιδιωτικά
• κινούνται προσεκτικά χωρίς να εκτίθενται
συχνά θεωρούνται «εύκολοι στη συνεργασία».
Όχι απαραίτητα πιο ικανοί.
Απλώς λιγότερο ενοχλητικοί.
Πότε η ειλικρίνεια αρχίζει να έχει πραγματική αξία
Η ειλικρίνεια επιβραβεύεται ουσιαστικά μόνο όταν συνυπάρχουν τρεις βασικές συνθήκες:
1. Υπάρχει κουλτούρα μάθησης, όχι μόνο εκτέλεσης
2. Η ηγεσία αντέχει την αμφισβήτηση χωρίς να τη θεωρεί προσωπική επίθεση
3. Η βελτίωση προηγείται της εικόνας
Οι οργανισμοί που αντέχουν την ειλικρίνεια δεν είναι πιο «χαλαροί».
Είναι πιο ώριμοι.
Το πραγματικό δίλημμα για τον επαγγελματία
Το ερώτημα δεν είναι αν η ειλικρίνεια είναι σωστή.
Είναι.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
• πού
• πότε
• και σε ποιο πλαίσιο
Γιατί η ειλικρίνεια χωρίς κρίση μπορεί να απομονώσει.
Και η σιωπή χωρίς λόγο μπορεί να φθείρει.
Η αξία βρίσκεται στη συνειδητή επιλογή — όχι στο αυτόματο.
Συμπέρασμα
Η ειλικρίνεια δεν επιβραβεύεται πάντα, όχι επειδή δεν έχει αξία,
αλλά επειδή απαιτεί ωριμότητα, ευθύνη και θάρρος σε όλα τα επίπεδα.
Και αυτά δεν είναι δεδομένα σε κάθε οργανισμό.
Μακροπρόθεσμα όμως, οι άνθρωποι και οι εταιρείες που εξελίσσονται πραγματικά
δεν είναι εκείνοι που απέφυγαν την αλήθεια.
Είναι εκείνοι που έμαθαν να τη διαχειρίζονται.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Η Ψυχολογία της Ψηφιακής Κυριαρχίας: Γιατί η Στρατηγική υπερέχει της Τακτικής το 2026
Γεννημένος στην Αθήνα, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, έχοντας ήδη πατήσει τα 30, ο υποφαινόμενος, με σπουδές στην Ψυχολογία, παραμένει ανήσυχος, ανικανοποίητος, λάτρης της συνεχούς αναζήτησης, μανιώδης συλλέκτης αντικειμένων που σχετίζονται με τις προσφιλείς του δραστηριότητες.